Sunday, October 11, 2009

धारा ३०२.......

धारा ३०२.......

इंडियन पीनल कोड च्या धारा ३०२ अन्वये आपल्यावर कु. जाई गजानन सरकार हिच्या खुनाचा, सदोष मनुष्य वधाचा गुन्हा दखल करण्यात आलेला आहे. सदर आरोप आपल्याला मंजूर आहे का? .....

भरगच्च न्यायालयात नीरव शांतता पसरली. अगदी मुंगीच्या पायातील घुंगरांचा पण स्पष्ट आवाज येइल इतकी नीरव शांतता....

आरोपी गजानन महादेव सरकार .... वय वर्षं ४८.. गजानना च्या डोळ्यात पानी तरळले ... गुन्ह्याच्या शिक्षेच्या भयाने नाही, त्याने केलेल्या कृत्याच्या पश्च्यातापाने नाही, फ़क्त आठवणीन्नी ... फ़क्त आठवणीन्नी.. आठवणी ज्या त्यान जोजवुन ठेवल्या होत्या त्याच्या लाडक्या लेकीच्या...एकुलत्या एका लाडक्या लेकीच्या... ती लेक जिला त्यान जपलं होतं तळ हातावरील फोड़ा प्रमाणे... वाढवलं होतं तिची आई आणि बाप होवून..

जाई ...स्व. जाई गजानन सरकार .... वय वर्षं २३ ... त्या दिवशी संताप अनावर झाला ... क्षण भरा पूर्वी होती ...मग नव्हती ..संपली... कायमची...

सहन होत नाही कल्पना ..जाई तू नाहीस.... खरच नाहीस...

का केलस असं तू जाई? का? का? का ? ........

अग आता इच्छाच नहीं उरली बघ कशा कशा ची... येतोय बेटा तुला भेटायला ..लवकरच मी पण ...मूक रुदन करत गजानन मनातल्या मनात म्हणत होता जणू....

२० में १९८६ ...

डॉक्टर कोठेकरान्चं हॉस्पिटल ...
सौ रमा गजानन सरकार प्रसूति गृहाच्या प्रसूति कक्षात दखल झालेली होती . बाहेर गजानन अस्वस्थ पणे येरझारया घालत होता. सुटका सुखरूप व्हावी म्हणून चालता चालता मनातल्या मनात अथर्वशीर्ष पठण सुरूच होतं.

टयांह टयांह ... बारीक़ चिरकासा आवाज , मग नर्स ची लगबग ... आतबाहेर ..धावपळ गजानन ची उत्सुकता शिगेला पोहोचलेली ...

मुलगी झाली ... गजानन च्या चेहेर्यावर असीम आनंद...

थोड्या वेळा नंतर नॉर्मली डिलिवर्ड बेबी आणि रमा प्रसूति कक्षाबाहेर आणल्या गेल्यात... लगेच स्पेशल रूम मधे .....

बघ लबाड कशी हसते आहे ....

ओळखायाला लागली आहे बाबाला तिच्या ...

गजानन ला उगीच मूठ भर मासं चढलं ....

गजानन एका खाजगी कंपनीत मोठ्या हुद्द्यावर ... हुशार असल्याने भर भर प्रमोशन मिळालित ..व्यसन फ़क्त कामाचं ... प्रचंड ताणा खाली पण सतत उत्कृष्ट काम करत करत आज कंपनी चा एक महत्वाचा घटक झालेला ...
इतका व्यस्त आणि ताणा खाली असायचा ... पण लहानग्या जाई ला बघितलं की त्याचा ताण... थकवा कुठल्या कुठे पळुन जायचा...

हळु हळु जाई मोठी होवू लागली ...तिच्या बाल लीला मधे दोघे ही दंग होवून जात . शाळेत जायला होती नुकतीच जाई .... शाळेची परीक्षा होती ..आणि नेमकं त्याच वेळी सासुबाईना अटैक आला ... काही उपचार व्हायाच्या आतच सगळ संपलं. मग तिकडे जावचं लागलं जाई ला परीक्षेला बसताच आलं नाही. परीक्षा बुडाली.

तिकडून परत आल्यावर शाळेत गेली तो दिवस नेमका निकालाचा ... सगळ्या मुलांना निकालाचा कागद मिळाला... पण परीक्षेला बसलीच नव्हती त्यामुळे जाई ला निकालाचा कागद दिलाच नाही तिच्या मैडम नी...
कोण गोंधळ घातला होता तिने रडून रडून ... त्या कागदा साठी.. दुसरया दिवशी रजा घेवून गजानन तिच्या शाळेत गेला .... तिच्या मैडमला भेटून त्याने एक मार्क शीट कोरी घेतली ..शुन्य गुण भरलेली .... काय खुश झाली होती ती....

जाई हळु हळु वाढत होती ... नावा प्रमाणेच नाजुक आणि सुन्दर ... चेहरा बोलका ...त्यात डोळे हे तर फारच बोलके .... तारुण्यात पदार्पण करणारी जाई बघून जाणार्या येणार्याच्या काळजाचा ठोका चुकत असे...
जाई १० वी ला होती . १० वी ची परीक्षा आटोपली ..पेपर छान गेले होते .. ..अचानक रमाची तब्येत बिघडली ... धावपळ झाली ..तपासण्या केल्यात ...आणि हिमोग्लोबिन निघालं फ़क्त ३% ... सगळे हादरले .... अजुन तपासण्या केल्यात ...
निदान झालं .."Acute Myloid Lukemia " चं
काही उपचार व्हायच्या आतच गजानन आणि जाई ला सोडून रमा अनंताच्या प्रवासाला निघून गेली...
विस्कटलेला गजानन सावरल्या सारखा दाखवित होता ... दुखःच्या डोंगरा आडून आसेचे किरण शोधत होता .... जाई च्या मामा ने खुप साथ दिली ... खुप समजावून सांगायचा तो जाई ला ..कधी येउन , राहून ..तर कधी फ़ोन वर बोलून.... जसं जमेल तसं...
जाई आता १२ वी ला होती ... कामात लक्ष देत देत गजानन जाई वर विशेष लक्ष देत होताच ... तिला काय हवय... वेळो वेळी काळजी घेत होताच ... तिच्या आवडी निवडी विशेष जपत होता ...
तिच्या परिक्षेच्या वेळी विशेष सुटी घेवून १० दिवस गजानन पूर्ण वेळ तिच्या सोबत होता . परीक्षा छान झालीच आणि पेपर छान गेलेत.
निकालाचे टेंशन नव्हतेच ... अपेक्षेप्रमाणे बोर्डातुन दूसरी आणि मुलीं मधे पहिली आली होती जाई...
गजानन च्या डोळ्यात आनंदाश्रु तरळले ... रमाच्या फोटो समोर उभे राहून मूक रुदन सुरु होतं बाप लेकिचे...

जाई ला इंजीनियरिंग ला एडमिशन मिळाली. लाम्ब दुरवर च्या गावाला . काळजचा हा तुकडा आता इतक्या दूर जाणार म्हणून गजानन हवालदिल झाला होता . आता वर्ष वर्ष लाडूबाई दिसणार नाहीत ...आतून कासाविस झाला होता तो... पण छातीवर धोंडा ठेवून त्यान निर्णय घेतला .... जाई ची एडमिशन झाली . आणि तिला सहजच हॉस्टल पण मिळालं.

कॉलेजच वातावरण एकदम मस्त् .... सगळ कसं नविन नविन . बंदिस्त पाखराला मिळालं एक मुक्त वातावरण ... जात्याच हुशार असलेली जाई .... इकडे फुलू लागली ...

जाई ला मोबाइल घेवून दिला . सकाळ संध्याकाळ गजानन तिच्याशी बोलायचा. दुधाची तहान ताकावर भागवयाचा. सगलं ठीक ठाक आहे असे ऐकून हळुवार निश्वास सोडायचा.

रैगिंग.... इंट्रो..... फ्रेशर्स डे.... सीनियर्स चा रिस्पेक्ट .... अरे बाप रे हें सुद्धा पैलू असतात तर... काही पर्याय नाही ह्यातून सूटण्याचा... असो ..आली या भोगासी .... आपण पण सीनियर्स होणारच की पुढच्याच वर्षी... मग बघून घेवू एकेकाला ....

आज उभं राहून राहून पाय कसे मोडकळीला आले होतेत. रूम वर जावून पडून रहावसं वाटत होते. मेस वर जेवण करून झप झप पावलं टाकत जाई रूम कड़े जात होती . बघते तर काय रूम समोर ही गर्दी. थर्ड सेम च्या मुली त्यांच्या विंग मधे गोळा झालेल्या ..तिच्या पार्टनर ला झापत होत्या ...

ए जादा स्मार्ट बनतेस काय? जास्तीच शहाणी दिसतेस...
चल वाक् गुढघ्यात. लवकर ...टाइम पास नाही करायचा

नाईट ड्रेस मधली सावनी रडकुंडीला आली होती ...
खाली वाकताच तिच्या टोपच्या V मधून एकीने तार आत टाकली ... सावनी कळवळली..

जाई ला राहवेना ..अन् काही बोलता पण येई ना...

तितक्यात आवाज आला ... ए मैडम आल्यात .... एका क्षणात सगळा चिवचिवाट थांबला. क्षण भरात सगळ्या अंतर्धान पावल्यात अन् कसला गोंधळ करते गं असं म्हणत मैडम ने त्या दोघिन्नाच रागावलं वरून ....

सावनी ची तब्येत बिघडली .ती आठवडा भरासाठी सुटी वर गावाकडे निघून गेली . आज जाई रूम वर एकटीच होती . सबमिशन चं काम पूर्ण करत बसली होती . नुकताच बाबाचा फोन येवून गेला होता . तिन एक्सपेरिमेंट लिहून झालेत . रात्रीचे साडे अकरा वाजत आले होते. मैडम चा राउंड होवून गेला होता. सगळ्या जणी झोपी गेलेल्या...सगळ कसं शांत शांत होतं ..

दारावर टक टक आवाज झाला ...जाई चा थरकाप उडाला . कोण असेल इतक्या उशिरा? ... पाय जड़शीळ झालेत ... उठावसचं वाटेना ... दारावरची टक टक वाढली ..एका लयीत... नाईलाजाने जड़ पावलानी जाई उठली. दार उघडलं . दारात फिफ्थ सेम ची ताई उभी होती . काहीच बोलली नाही. अक्ख कोरिडोर रिकामं होतं . सगले लाइट्स बंद... तीने आत येवून दाराला कड़ी घातली ...

काय गं काय सुरु आहे तुझं? ऐसपैस बसत ताईन विचारलं.... चाचरत चाचरत जाई बोलली सब मिशन आहे माम.... हं हं ठीक आहे ..आटप लवकर

ए मी आज इकडेच झोपणार आहे हं ... तुझी पार्टनर नाहीय्ये ना ... चल आटप लवकर आणि मालव दिवा .. तशी पण जाई ला झोप आलीच होती थोडसं आवरून तिने दिवा मालवला. ..आणि जाई पण झोपी गेली ...

अर्धवट झोपेत जाई ला हालचाल जाणवली. नको तिथे नको ते स्पर्श ... जाई वैतागली ... जाई कातावली ... अणि मग जाई हरली....

आताशा जाई ताई ची ख़ास म्हणून ओळखल्या जावू लागली.सीनियर्स पण तिला टरकुन असत. वर्ष उलटलं. सुट्यात घरी आलेली जाई हरवल्या हरवल्या सारखी वाटत होती . गजानन ला वाटले की आई ची आठवण येत असेल . कोमेजली बिचारी. तिच्या साठी काय काय करयाचे ते करून बघितले ... पण जाई चा अनुत्साह काही निघेच ना.

सुट्या संपताच तिची कळी खुलली. हॉस्टल ला परत जायच्या नुसत्या कल्पनेनेच ...

बघता बघता ४ वर्षं होत आलित ..दर वेळिच्या सुटीत जाई चा अलिप्त पणा वाढतच होता ...
कैम्पस इंटरव्यू मधे तिचे सिलेक्शन झालं मुंबई ला एका कंपनी मधे ...ताईच्याच कंपनी मधे ...आणि आता ती चक्क ताईच्याच बरोबर तिच्या फ्लैट मधे राहू लागली.

गजानन पण आताशा थकत चालला होता. वय फार नसलं तरी दगदग सहन नव्हती होत त्याला. मुलीचे दोनाचे चार झालेत की बरं अस वाटायला लागलं होतं त्याला ...

त्याने मित्रान्मधे विषय काढला .. अरे माझ्या बहिणीचा मुलगा आहे ..स्टेट्स ला असतो
गजानन पण आनंदला. त्याने उत्साहांने जाई चा फोटो , पत्रिका दिली मित्राला . योग योग पण कसा ..पहिल्याच स्थळाला पत्रिका जुळाली ..फोटो आवडला ... पुढच्या कार्यक्रमा करीता पसंती आली ....
गजानन ने उत्साहाने जाई ला बोलावून घेतले अर्जंट मधे ... जाई आली पण फण फण करतच. बाबाच्या समाधानासाठी आणि पाहुन्यांच्या समोर तमाशा नको म्हणून तिने सगळे सोपस्कार करवून घेतलेत ....
मग तिने गजानन ला सांगितले ...बाबा हे लग्न होणार नाही...

गजानन हादरला .... समजावून सांगू लागला ...चिडला , रागावला ... तापला ...अणि रागाच्या भरात कपाटामधुन बारा बोर चं पिस्तूल घेवून आला ....

बोल करणार की नाही? स्वताच्याच कनपटी वर नळी ठेवत तो म्हणू लागला...

इतक्यात एक झटका देत जाई पुढे आली. त्याचं पिस्तूल हिसकलं आणि स्वताच्या कनपटी वर ठेवून घोड़ा दाबला पण ... एक भयानक आवाज मग एक किंकाळी अन् मग सगळी शांतता .

गजानन वेड्यागत झाला ... बरळु लागला .... मी मारलायं माझ्या लेकीला ... फाशी द्या हो मला फाशी द्या ....

मग पुढचे सोपस्कार पार पडलेत ...... गजानन ... मात्र एकदम मुका झाला .... नेहेमी करताच....

सुनील जोशी
०८/१०/२००९

Sunday, October 4, 2009

नाही म्हणजे नाही ...

नाही म्हणजे नाही ...

जन्माला तो आला
रडतच पैदा झाला
आईने वटारले डोळे
अन् म्हणाली नाही
नाही म्हणजे नाही

सगळे होते हसत
तू पण हसत राही
आता रडलास ते रडलास
आता रडायाचे नाही
नाही म्हणजे नाही

लहान बाळ तो पण
धाक किती बाई
भूक लागली कळवळुन
तरी रडायचा नाही
नाही म्हणजे नाही

अत्यंत शिस्तीत
आईच्या कड़क
लहानाचा मोठा
तो होत जाई
सगळे कसे आखीव
बदल मुळी नाही
नाही म्हणजे नाही

आई सांगेल ते प्रमाण
त्याच्या बाहेर दुनिया नाही ...
दोस्त मित्र चिडवित
मामा'स बॉय म्हणत
हरकत नाही ...
पण आईने सांगितले ना
नाही ....
नाही म्हणजे नाही ...

कधी तरी वाटायचं
बर्फाचा गोला खावा ...
पानीपूरी खावी ...
पण आईने सांगितले
तब्येत ख़राब होई
म्हणून खायचे नाही ..
नाही म्हणजे नाही ...

अजुन मोठा झाला ..
कॉलेज ला आला
घरचा जरा रईस ...
मित्र झाले गोळा
आई ने सांगितले ..
ह्याचाशी कर मैत्री
अन् त्यांच्याशी नाही ....
नाही म्हणजे नाही ..

प्रेम पण त्याने केले
आईने सेलेक्ट केलेल्या मुलीवर,
जीचे त्याच्यावर प्रेम होते
ती आईला चालत नव्हती
आईने सांगितले ही चालेल
ती नाही
नाही म्हणजे नाही ...

यथा वेळी संसार ही थाटला
बायको पण आली ....
तिच्या बरोबर सिनेमा ला जाऊ का
आईला विचारी
आई म्हणाली नाही
नाही म्हणजे नाही ...

काय गं तू आई
माझा गं अगदी
कसा बोन्साय केलास ...
एक पण निर्णय
मला कसा घेता येतच नाही?
नाही म्हणजे नाही ...

खरच गं अगदी नाही
नाही म्हणजे नाही ...

सुनील जोशी
१८/०६/२००९

कल्पांत ...... होणारच नाही....

मी ठरवल आहे की
मी वाट बघणार आहे
कल्पांत होणार नाही
कारण तू येणार नाही

मी ठरवल आहे की
तू येणार नाहीस
कारण ....
मला जगाची काळजी आहे
एकट्या माझीच नाही

कल्पांत झाला तर ...
तर मी राहणार नाही
तुही राहणार नाहीसच

तुझ्या येण्याने जर
असेल होणार कल्पान्त
तर ...
तर मी तुझी वाट बघणार नाही

आणि म्हणून मी ठरवून टाकलय
की आता कल्पांत होणारच नाही ....

सुनील जोशी
१/१०/२००९

काही चारोळ्या ....

1.
मोगरा फुलतो
सुगंध दरवळतो
आठवणी जागवतो
तुझ्या नि माझ्या ....

2.
आठवणी तुझ्या नि माझ्या
आपल्या पहिल्या प्रितीच्या
साक्षीला अन् होता तो
गंध धुंद मोगरा .........

3.
गंध वेडी तू
अन् मी बेधुंध...
फुलली प्रीत अशी
साक्षीला मोगरा ....

4.
मोगर्याने अन् काय केले?
तुला सजवले, मला फसवले
इश्कात जाहलो वेडे असे की
तू न् मी वेगळे ना उरलो ....

5.
इश्काची किमया अशी की
वेडावुनी पुरती ती गेली
सांज सकाळ ना कळाली
क्षणा क्षणात फ़क्त तीच उरली

6.
तीच उरली असे वाटले
वाटुनी असे ही गेले ....
नसती जर का ती तरी
मग काय असते जाहले ?

7.
काय हो होणार आहे
प्राक्तना पलिकडे ...
परी विचार मी करू कशाला
हेच झाले जे सुप्राक्तन माझे

8.
प्राक्तन ..ते ही असे का?
सुप्राक्तन अन् कुप्राक्तन असे
पण मी कशाला करू चिंता
नको नको त्या प्राक्तनाची?

9.
चिंता ... चिंता अन् चिता
भेद फ़क्त अनुस्वाराचा
जाळती दोन्ही परी
एक सजीवा अन् एक निर्जीवा ...
( मूळ संस्कृत सुभाषित आहे )

सुनील जोशी
३/१०/२००९

त्या जंगलात ....

त्या जंगलात ....

भर दुपारी
नीरव शांतता
मैलभरावरच्या नदीच्या
लाटान्चा सुस्पष्ट खळखळाट

त्या जंगलात ...
भर दुपारी .. अंधार गुप्प
तळपत्या वैशाखात
झेलुन वरच्या वर
केली किरण बंदी .........

त्या जंगलात ...
शोधासाठी मी अतार्क्यच्या
त्याच वेळी पावलान्वरून
एक सळ सळ
एक थंड स्पर्श ...
गोठवणारा .....

त्या जंगलात
कधी आणि केव्हाही
एकोपा ..सगळ्या सगळ्यान्चा
पण लागली आहे चाहुल
एका नष्टचर्याची ...
माणुस शिरलाय म्हणे जंगलात ....
त्या जंगलात

सुनील जोशी
२/१०/२००९

ब्राह्म मुहूर्त ...

ब्राह्म मुहूर्त ...

अवसेची रात...
किर्र आवाज...
अन् भयाणता वाढवणारा
कूट्ट अंधार

दुरवर मिणमिणता दिवा
झोपडीत दाट्लाय धुर
धुरात खोकत.. भाकरी थापत
बसलेली ती... पाठमोरी..

त्याची एंट्री ...भेलकांडत....
एका लाथेत भाकरीचं टोपलं...
आकाशाला गवसणी घालायला निघालयं

एक अर्वाच्य शिवी हासडत ....
दूसरी लात तिच्या पेकाटात
रात किड्यानच्या किर्र आवाजाला
चिरत जाणारी एक आर्त किंकाळी

आदळ आपट ... झटापट...
एक नीरव शांतता ....

फटफटतयं ....
तयारी एका महाप्रयाणाची ....
सरत्या अवसेच्या ब्राह्म मुहुर्तावर ...

सुनील जोशी
०२/१०/२००९

Tuesday, September 29, 2009

ऐल तीरावर मी अन् पैल तीरावर तू......

भीगा भीगा सा लग रहा है आलम मुझे ... भीनी भीनी सी लग रही है ये सुबह ... भीगा भीगा सा लग रहा है सारा जहाँ मुझे ..... आणि एकदम लक्षात आलं की आपलं आन्थरुण ओलं झालयं. शी ...इतक्यात तीसरे वेळी झालाय हें असं. पहाटेचे साडे पाच वाजले होते ...कळालचं नाही असं कसं झालं ते..

तेवढ्यात मेघा उठलेली दिसली . मेघा माझी धाकटी सुन ... प्रथमेश ची बायको . मला एकदम अपराध्या सारखं वाटू लागलं. काय वाटेल तिला ? शी ...काय करून ठेवले मी हे ....

उठलात का बाबा ?
चहा ठेवतेय मी ... तुमचा पण ठेवते बरं का...
चूळ भरून घ्या ...की तोंड धुवुनच घेता ?

मला उठावसचं वाटेना ... एका हाकेत ओ देणारा मी ... काही बोलत नाही असे बघून ती माझ्या खोलीत आली . आणि तिला एकदम वास आला . मला जाणवलं ते ... पण चेहेरयावर काही दिसू ना देता शांतपणे ती म्हणाली ...
अरे काय झालय बाबा ? ... अंथरुण ओलं झालयं वाटते ..
अं अं ..हो हो .. काही कळालच नाही गं .. मी चाचरत बोललो ...

अरे त्यात काय झालं असं ..ठीक आहे ना ..असू द्यात ... तुम्ही उठा चेंज करून घ्या ... आणि बाथ रूम मधे गिझर मधून उन पाणी काढून देते ..हात पाय पण धुवून घ्या .

मला खुपच लाजल्या सारखं झालं . कान कोंड्या सारखा उठलो. अन् मुकाट पणे न्हाणी घरात गेलो हात पाय धुतलेत, कपडे बदलले , उन उन पाण्याने हात धुवून चूळ भरली आणि परत माझ्या खोली कड़े आलो ....
बघतो तो काय मेघान बिछाना नीट नेटका करून ठेवला होता त्यावर शुभ्र पांढरी चादर आंथरून ठेवलेली. रूम फ्रेशनर स्प्रे शिम्पडून ठेवला ..केवडयाचा सुगंध दरवळत होता.

आणि जणू काही घडलचं नाही ह्या आविर्भावात , मला आवडणारी मारी बिस्किट आणि कमी साखरेचा चहा घेवून ती आत येत होती . मला अजुनही अपराध्या सारखं च वाटत होतं वर बघवेच ना . मी मान खली घालून चहा घेऊ लागलो .

किती त्रास देतो ना मी सग्ळ्यान्ना. मी पुटपुटलो ..
अरे कसला त्रास बाबा ? तुम्ही काय मुद्दाम करताय हे सारं?
मला अजुनच अवघडल्यासारखं झालं .

बाबा होतं असं एखाद्या वेळी . आणि मी काय परकी आहे का आता ? अस उगाच विचार नाही करायचा . थांबा मी ह्यांना सांगतेच आज ... उद्याची रजाच घ्यायला लावते ...

रजा कशाला गं ? तो किती बिझी असतो ..त्याला का त्रास ..मी करेन कंट्रोल.

तसं नाही बाबा . आपण जावू या की डॉक्टर चावला कड़े . तुमचे चेक अप करायचं आहेच ना.
नको गं कशाला.... माझ्या म्हातारयाचा तुम्हाला किती हा त्रास ..
आता मात्र मी रागावेंन हा बाबा .. कसला त्रास घेउन बसलाहात . तुमचा त्रास नाही किती आधार आहे आम्हाला ..

मी विचार करू लागलो ... कसला आधार अन् कसलं काय? माझा आधार की भार ... मी बघतोय हल्ली मजह प्रचंड त्रासच आहे ह्या सग्ळ्यान्ना. पण कधीच दिसत मात्र नाही त्यांच्या चेहेरयावर. माझ्या मधुमेहाचा अन् दम्याचा त्रास पण वाढलाय . माझे म्हातारपणाचे हें साथीदार , जरा जास्तीच सलगी वाढलिये. मी प्रयत्न करतो पत्थ्य पाळायचा पण होतेच कधीतरी इच्छा ... आणि मग सुरु होतो असा त्रास . काय करणार ? आलिया भोगासी..

गेल्याच वर्षी ही गेली . ५५ वर्षांच्या सहवासानंतर... गेलं वर्षभर बेड रिडनच होती . रक्ताचा कर्क रोग . आता हा कही सामान्यांचा आजर नाही . खुप केलं मुलांनी . मेघा तर फार फार सेवा करायची . कीमो थेरपी नन्तरतिला खुप त्रास व्हायचा . चिड चिड वाढायाची. पण सख्या मुलीने नसती जपली इतकं जपलं सुनान्नी. किती त्रास झाला तरी दिसला नाही त्यांच्या चेहेरयावर.

ती सुटली एकदाची. ... मेघाला खुप जाणवलं. बरेच दिवस डिस्टरबड़ होती . तिच्या त्या तश्या असण्याची मला पण एक सवय झाली होती . खुप एकटं एकटं वाटायला लागलं होतं मग. आता तर ती नाही. काय करावं काही सुचत नाही. घरात सगळे जण खुप काळजी घेतात. पण तिच्या नसण्याची भरपाई कशी होवू शकेल ना?

कुण्या कविच्या ओळी आठवतात ...

संध्या छाया भिवविती हृदया
आयुष्याच्या संध्याकाळी
ऐल तीरावर मी अन्
पैल तीरावर तू ..सखे गं ...

अन् टचकन डोळे भरून येतात... पण माणुस आहे ना मग रडायचं पण नसते म्हणे...

मुलांना ही त्यांचे संसार आहेत . नातवंडानाही त्याच्या शाळा कोलेजेस आहेत . सगळे जण जिवापाड जपतात मला . वेळात वेळ काढून माझ्याजवळ येउन बसतात . मला त्यांच्या गमती जमती सांगतात . गप्पा करतात. माझं मन रमवायचा प्रयत्न करतात .

कधी कधी माझाच माझ्यावर ताबा रहात नाही . उगाच चिड चिड करतो मी मुलांवर.तू होतीस तेव्हा समजावयाचिस. गप्प करायचिस. पण आता लक्षातच रहात नाही. समजुन घेतात मला सगळे. उलट उत्तरं नाही देत. पण मग मलाच कसं कसं होउन जाते . दुपारी निवांत बसलो की वाटते एकेकाचे पाय धरून माफ़ी मागावी... पण नाही होत माझ्याकडून ...अंहकार आड़ येतो ना मोठे पणाचा....

दुपारी एकटाच असतो टी वि बघत . कधी गाणी ऐकत. तुझी एक एक गोष्ट आठवत. मी संगीताचा शौकीन तर तू औरंगझेब .... परवाच परवीन सुलतानाचा शामकंस लागला होता . तू असताना कधी ऐकुच नाहीस दिला निवांत. पटकन उठायाचिस अणि टेप बंद करायचिस. आणि मग तासन तास गप्प मारायाचिस. गाण रंगात आलं ..आणि मी एकदम उठालो आणि टेप बंद केला ... इच्छाच नाही उराली बघ आता ....

परवाच शेजारचे देशपांडे आले होते. दुपारचे बसायाला. लोकमत मधला लेख वाचायचा होता त्यांना बसले होते जरा वेळ . मेघान चहा करून आणला. आणि मग पडली जरा जावून निवांत . देशपांडे माझ्याच बरोबरीचे . परिस्थिति पण सारखीच माझ्यापेक्षा जरा सरसच ... बायको होती ना सुख दुखः शेयर करायला ... पण त्यांची वेगळीच रड कथा होती सुरु.

तुमचं बरय बुवा . सुन आणि मुलगा किती काळजी घेतात तुमची. आमच्या कड़े तर नाव नका घेऊ .. काय छळ मांडला आहे हो ... सुन बाई चुगल्या करते आणि हा ठोम्ब्या चक्क आमच्यावर चोरीचा आरोप करतो हो.. मी नको आहे त्यांना ...त्यांना हवा आहे माझा पैसा . मजबूरी आहे हे म्हातारपण ...

मला कससचं वाटलं...

त्या पलिकडे राहणार्या गोडसे वाहिनी ... त्यांची तर कथाच निराळी. त्यांचा येवडा मोठा बंगला. त्यात रहातय कोण तर त्या आणि त्यांचा टॉमी.. त्यांचा मुलगा आणि सुन अमेरिकेत असतात. ग्रीन कार्ड मिळालय त्यांना . आणि आई इथे टॉमी बरोबर काढतेय दिवस..
बँकेत भेटल्या होत्या मागे ...

म्हणत होत्या रेगुलर पैसे पाठवतो हो चिन्मय आमचा मला ... पण मी काय करू हो त्याचं? मला मेलिला लागतेच असं काय? त्याला ये ये म्हणते तर सांगतो की खुप खुप बिझी आहे म्हणून .... आणि सुन बाई ला तर म्हणे इंडिया आवडतच नाही ..

फोन वर ऐकते कधी मधि त्याचा आवाज ...म्हणतो अजुन हवे आहेत का पैसे .... कसं सांगू हो त्यांना ....मला माणसं हवीत हो ... माणसं .... पैश्यांनि मिळतात का हो माणसं? कधी कळतिल हो त्यांना माझ्या म्हातारीच्या व्यथा?
आणि त्या पदराने डोळे टिपू लागल्यात

जेव्हा एकटा असतो तेव्हा टी वि बघता बघता कळकळुन तुझी आठवण येते . आतून रडू येतं. अतिशय कष्टाने डोळ्यातले पानी परतवून लावतो. होतीस तेव्हा खुप बोललो तुला ना... तुला अग्नी देताना बघून मीच जळत होतो आतून ... बस आता त्या आठावणीच उरल्या आहेत आता . त्यांच्याच आधाराने जगतोय . जगतोय हे उरलेलं आयुष्य ... नकोसं असलेलं पण न संपणार आयुष्य .... माझं म्हातारपण ...सुखी म्हातारपण ... मला नकोसं असलेलं ..माझं सुखी म्हातारपण

सुनील जोशी
२७/०९/२००९

Sunday, September 27, 2009

संशय का मनी आला ? .....

आज १५ वर्षानी माझी मैत्रीण मला भेटली . भेटली म्हणजे निवांत होती , निवांत आणि ते पण चक्क तिच्या ऑफिस मधे.
गेल्या वर्ष भरात माझी इकडे बदली झाल्या पासून अधून मधून माझं फ़ोन वर बोलण होत होतं . आणि त्या उभयतांची भेट पण एकदा झाली होती बिग बझार ला.

बरं झालं सुनील आज भेट झाली ते .. काल सुटी आणि उद्याचा रविवार म्हणून बरेच जण आजची सी एल काढून गेलेत सुटीवर आणि आज कौण्टर्स पण बघ सगळे रिकामेच आहेत . परवा तुझी लेक आली होती , चेक देऊन गेली , भरलाय तो परवाच , आणि रिसिप्ट पण घेतलेली आहे माझ्याकडे ....

तुझी लेक आता मोठी झाली रे , छान दिसते आणि ती , उंच तर आहेच आणि दिसते पण गोड, आणि बोलते पण मस्त् हा ... बर्या वर्षानी बघितली ना तिला ... एकदम वर्षभराची असताना बघितलेली होती रे तिला

सुप्रिया नेने , माझी शाळेतली वर्गमैत्रीण. अगदी बालवाडी पासुनची. एकच वेटाळात रहायचो आम्ही . सुप्रिया लहानपणी दिसायची गोडच .अगदी जवळच रहायची आमच्या , तिची आई नोकरी ला जायची मग आमच्या कड़े असायची नेहेमी , काकू काकू करत आईच्या भोवती पिंगा घालत. घरी राहण, मस्ती करण, खाण सगळ चालायचं अगदी बिनधास्त.

पाचव्या वर्गात गेल्यानंतर मात्र एकच वर्गात असुनसुद्धा एकमेकांशी बोलणे तर राहिले बाजूला एकमेकांकडे बघायचे पण बंद केले आम्ही . ते दिवस ७० च्या दशकातले... यथावकाश आम्ही दहावी झालो , बारावी झालो ..सुप्रिया कामर्स ला आणि मी इंजीनियरिंग ला गेलो . दिसत असू एकमेकांना पण बोलचाल अशी नव्हती . आम्ही आपल्याच विश्वात दंग होतो . अगदी सोवळे नव्हतो पण मस्ती करायचो सांभालूंनच

ती बँकेत लागली आणि में इकडे Lecturer म्हणुन कॉलेज ला
माझं पहिलं पोस्टिंग आलं लांब तिकडे मराठवाड्यात. आता मी इकडचा विदर्भातला तिकडून इकडे यायचे म्हणजे निदान १२-१४ तासाचा बसचा प्रवास . फार कंटाळा यायचा. बाबु तिकडे एकटा राहतो आणि त्याने काही उद्योग करू नये म्हणून चिंताक्रांत पालकांनी जणू मोहिमच हाती घेतली. माझं चांगभलं करण्याचा जणू चंगच बांधला त्यांनी. आणि सहा महिन्याच्या आताच माझे दोनाचे चार झालेत.

आता मला पण करमत होतं तिकडे. लांब दुरवर आम्ही दोघेच राजा राणी. दिवस भुर्रकन उडून जात होते. आमचा मधुचंद्र सुरु होता अगदी कुठे ही फिरायला ना जाता . आणि त्या दिवशी तिला जरा बरे वाटत नव्हते . मग डॉक्टर कड़े जावून दाखवू या म्हणून संध्या काळची appointment घेतली. आणि मग दोक्टोरान्नी आम्हाला ते गुपित सांगितलं. आम्ही दोघेही खुप खुश होतो त्या दिवशी . शेयर करायला तो आनंद मात्र कोणीच नव्हतं अजुन सोबत . मग फ़ोन करून आई बाबांना अणि सासु सासर्यान्ना ही आनंद वार्ता कळवली .

मग आनंदाने उड्या मारत गावभर ऊंडारलो . व्ह्यायचा तोच परिणाम झाला . अनुभव नसल्यामुळे त्या उड्या अंगाशी आल्यात . आणि काही कळायाच्या आत तिला विचित्र त्रास सुरु झाला .. काही तासांपूर्वी आनंदात असलेले आम्ही एकदम जमिनीवर आलो हवेतून ... तिचं पहिलं Miscarriage झालं.
आता तिकडे मन रमेना. सतत त्याच आठवणी , मी दिवसभर स्वताला कामात गुंतवून घेत होतो पण तिला मात्र घर ख्याला उठायचं. मग परत विदर्भात बदली साठी प्रयत्न सुरु केलेत. आणि यश आलं. नागपुर हुन १००-१२५ की.मी. वर एका गावात बदली झाली . हे गाव शांत होतं निसर्ग रम्य होतं. वेळ ना घालवता मी लगेच इकडे रुजू झालो .

त्याच सुमारास सौ ला परत कड़क डोहाळे सुरु झालेत आता लग्नाला ३ वर्षं झालेली होती . वर्षभरा नंतर पहिलं Miscarriage झालेलं असल्या मुळे ह्या वेळी विशेष काळजी घेण सुरु होतं आणि आता रिस्क नको म्हणून ज्येष्ठाच्या सल्ल्यानुसार पाचव्या महिन्यातच तिची रवानगी माहेरी करण्यात आली . आता तिला त्रास नको दगदग नकोमे-जून महिना साधारण बदल्यांचा, आणि शाळा कोलेजेस ना सुटयांचा . पण संस्था विकासाच्या योजना आणि तत्सम कामा करीता आम्हा काही तरुण प्राध्यापकांना सुटीत कामाला लावण्यात आले. आणि मी पण आनंदाने ते काम स्वीकारले. दिवसभर वेगवेगळे आराखडे तयार करणे चर्चा करणे ही कामे सुरु असत. संध्याकाळी राजुच्या टपरीवर कटिंग चहा घेउन मग आम्ही आपल्या घरी रवाना होत असू.
त्या दिवशी पण असाच चहा घेउन घरी निघालो. माझ्या मोटर सायकल ने मेन रोड वरून आत वळलो . समोरून ३-४ जणी येत होत्या. चार चौघीत पण वेगळी ओळखु येइल अशी ती. मी सहजगत्या गाडीला ब्रेक लावला .
अरे सुप्रिया तू?....... तू इकडे कुठे ?
आणि तिच्या पण डोळ्यात आश्चर्याचे भाव ...
अरे तू कुठे इकडे?..... ती मला विचारत होती .
अगं मी इथेच असतो २ वर्षं झालीत
अरे मी पण इकडे आले आठ च दिवस झालेत बघ ..प्रमोशन वर ...
मला काहीच कल्पना नाही बघ तू पण इथेच आहेस म्हणून ...

शाळा सुटल्यावर आम्हा दोघांची ती आमने सामने पहिलीच भेट ... आणि जवळ पास पहिलच संभाषण २० वर्षानंतर ...
तिच्या मैत्रीणीन्ना ओळख करून द्यायचा कार्येक्रम पार पडला. तू कुठे? कसं काय सुरु आहे ? आई बाबा वगैरे जुजबी चौकश्या पार पडल्यात आणि मग आम्ही आपापल्या मार्गी लागलो म्हणून माझं तिथे नसण एकदम संयुक्तिक होतं . त्यामुले मला इकडेच रहावं लागलं.
मध्यंतरी श्रीराम नेने ..सुप्रियाचे मिस्टर तिला भेटायला आणी तिची व्यवस्था करून द्यायला येउन गेलेत . नेमका त्यावेळी मी काहीतरी कामाने मुंबई ला गेलो होतो. त्या वेळी त्यांची माझी भेट काही झाली नाही .
मग आला ऑक्टोबर महिना ... बाळतपणाची तारीख जवळ येत होती . आणी नेमक्या वेळी , बालंतीण प्रसूति कक्षात असताना , चिंताक्रांत पणे कक्षाबाहेर येरझार्या मारनार्या चांगल्या नवर्याची भूमिका पार पाडण्या साठी मी सासुरवाडीला पोहोचलो मी पोहोचलो ६ तारखेला ... मुलीला कळाले की काय कोण जाणे.... तिने सात तारखेला जन्म घेतला.. मुलींना म्हणतात बापाची काळजी असते .. बापाला जास्ती त्रास नाही होवू देत त्या ...
त्या आनंदात ८-१० दिवस कसे भुर्रकन उडून गेलेत . प्रसूति नंतर सौ आणी मुलगी व्यवस्थीतपणे घरी आल्यात. सगळ्यान्चा जीव भांड्यात पडला . बारसे वगैरे ची तारिख ठरवून मी परत आपल्या गावाला परत आलो .
इकडे परत आलो रूटीन सुरु झाले . मन मात्र तिकडेच होते ... सतत आठवण यायची .. त्या दिवशी कोलेज मधून परत येत होतो .. सुप्रिया दिसली ..एकटीच येत होती पायी पायी. तिला बघितले आणी थांबलो. अन् सहज बोललो चल सोडून देतो तुला . ती पण अगदी सहज पणे मागे बसली... अंतर ठेवूनच ... तिला रूम वर सोडले ..
अरे ये की आत .. आला आहेस तर चहा करते की अर्धा अर्धा कप ... मला पण घ्यायचा आहेच ..तेवढीच कंपनी ... मग मी पण बसलो ..इकड़ तिकडच्या गप्पा करत. मधेच कोणी पुरुषाचा आवाज आला म्हणून शेजारच्या काकू डोकावून गेल्यात
चहा झाला आणी निघणार इतक्यात मिस्टर नेने आलेत .. त्यांची माझी ती पहिलीच भेट ... सुप्रिया ला एकदम आश्चर्य वाटले ..अरे तुम्ही असे अचानक कसे? हां Sunil माझा शालेताला मित्र.. हा सुद्धा इथेच असतो . मी हस्तान्दोलाना साठीहात पुढे केला .. थोडा सा उशिराने त्यांनी हात पुढे केला आणी थंड पणे माझ्या अभिवादनाचा स्वीकार केला .
थोडा वेळ गप्पा मारून मग मी माझ्या घराकडे रवाना झालो
दिवस जात होते .काळ हळु हळु पुढे सरकत होता . मुलगी ३ महिन्यांची झाली ..आता सौ ला पण परतीचे वेध लागलेत दोघिन्ना घेउन मी परत गावी आलो . सुप्रिया ची आणी तिची ओळख करून दिली आणी पहिल्याच भेटित दोघिन्ची मस्त् गट्टी जमली. बरयाच वेळी मला कामाने बाहेर गावी जावे लागे, त्यावेळी सुप्रिया माझ्याकडेच मुक्कामी असायची .... हिला तर तिचा फार आधार वाटायचा
माणसातं राहून माणसं वाचायची एक सवय लागली आहे मला. सुप्रिया ला बघितल्यावर मला जाणवायाचं की ती कसल्या तरी तणावात आहे. कदाचित लहान मुलं घरी असतात त्याची काळजी असावी. बोलत नव्हती कधी . माझ्याशी तर नाहीच ..कधी मधे नवर्याची तकरार असायची सौ जवळ .
दोन वर्ष झालीत . प्रयत्न करून सुप्रियाने स्वताची बदली करून घेतली परत नागपुर ला . पति पत्नी एकत्रीकरणाच्या मुद्द्यावर...
नंतर परत भेटी अश्या फारश्या झाल्याच नाहीत. मी नागपुर ला यायचो पण आपल्याच कामत इतका दंग असायचो की कुठे बाहेर जायला वेळच मिळायाचा नाही. कुठे जायचं असून पण जाणेच व्हायचे नाही .
गेल्या वर्षी माझी बदली नागपुर ला झाली . आता स्वगृही आल्याच्या आनंदात सगळ्या जुन्या मित्रांना बोलावून गेट टू गेदर करायचा घाट घातला . माझ्याच घराच्या गच्चीवर कार्यक्रम ठरवला . विथ फॅमिली जवळ पास १२५-१५० लोक आलेत . धमाल आली . सुप्रियाला पण बोलावलं होतं पण सासुबाइन्च्या प्रकृति मुळे तिचं य़ेण झालं नाही .

मध्यंतरी एक दोन वेळा मी आणि सौ तिच्या कड़े जावून आलोत. तिच्या मिस्टरांशी छान गप्पा केल्यात . तिची मुलही आता बरीच मोठी झाली होती . मोठा Final ला अणि लहाना १२ वी ला होता . आमची श्रेया पण बघता बघता १० वी ला आली होतीच की.

त्या दिवशी श्रेयाला तिच्या बँकेत घेउन गेलो आणी तिची ओळख करून दिली सुप्रियाशी मग आता ती जाता येता बिनधास्त पणे आत्या कड़े जायची आणी तिची आणी आमची पण कामे करून आणायची . परवा पण असच काम होतं . ती चेक देऊन आली आत्या जवळ आणी निघून गेली गर्दी असल्याने . मग मी रिकामाच असल्याने विचार केला चला जावून येवू या ..बरयाच दिवसात भेट नाही झाली भेटून पण येवू या की
बँकेत पोहोचलो तर मैडम निवांत बसलेल्या . एके काळची ब्यूटी क्वीन , पार काळवंडून गेलेली . नकळत माझ्या तोंडून निघालं..
का गं तब्येत नाही का बरी?

तिच्या निस्तेज चेहेर्यावरच्या पाणीदार टपोर्या डोळ्यात पानी तरळल...
ए जरा वेळ आहे का तुला?

तिच्या त्या बोलण्यातलं आर्जव काळीज चिरत गेलं ...

सुप्रिया हे काय मी काही इतका बिझी नाही हं .... बोल ना ... आहे मी निवांत

सुनील आपण लहानपणचे मित्र . मी किती जिद्दी ते तुला चांगलच माहिती आहे . तू मुलगा , मी एक मुलगी ...पण कधी फरक जाणवला का तसा... कामाच्या बाबतीत तरी..

लग्न ...खरं तर मला इंटेरेस्ट च नव्हता बघ त्यात ... पण आई बाबां साठी मी स्वीकारलं हे बंधन ... आज दोघे पण नाहीत ..... इतकं कचकड्याचं असतं का रे हे नातं?

मी त्या पायी माझी करीयर ग्रोथ माझ्या हातान थाम्बवली बघ ...

तुला तर माहितीच आहे की कामाला मी कधीच हारणारी नव्हते ...नाही आज पण ... पण ..पण ..मानसिक छळ नाही रे मी सहन करू शकत ...

संशय संशय ..आणि संशय ... २२ वर्षात येवढच का रे ओळखलं ह्यांनी मला ...

अग अस काही नसते ..तुला उगीच वाटत असते काही तरी ..मी तिला सांतवना साठी बोललो ...
नाही सुनील ...मी उगाच नाही म्हणत हे ...
अरे मी तिकडे होते ना आले प्रमोशन वर त्यावेळी ..त्यांना संशय आला होता ...
कसला संशय गं?
अरे त्यांना संशय होता तुझ्या माझ्या संबंधांचा ....
मी आतून हललो...
आता माझ्या डोळ्यात टचकन पाणी आलं... शुन्य झालो मी ....
शून्य झालो मी .....



सुनील जोशी
२२/०९/२००९